Tấm pin quang điệnPhotovoltaic panels · BàiLesson 2/7
Công nghệ tế bào quang điện
Trong bàiOn this page
A panel's cell technology decides its efficiency, durability, and heat behavior. N-type silicon (phosphorus-doped) avoids the boron-oxygen light-induced degradation of P-type and has a better temperature coefficient. Four technologies rank from older PERC, to mainstream TOPCon, to heat-tolerant HJT, to highest-efficiency back-contact (IBC/ABC). Back-contact moves all electrodes to the rear so the front has no shading busbars, and it runs cooler mainly because of a superior temperature coefficient, not simply less shading.
Solar Knowledge HubCông nghệ tế bào quang điệnPhotovoltaic cell technology
Hai tấm cùng công suất có thể khác nhau hẳn về hiệu suất, độ bền và chịu nóng — khác biệt đó nằm ở công nghệ tế bào bên trong.Two panels of the same rated power can differ greatly in efficiency, durability, and heat tolerance — the difference lies in cell technology.
| Công nghệTechnology | Loại silicSilicon type | Hiệu suất moduleModule efficiency | Hệ số nhiệtTemp coefficient | Vị tríPosition |
|---|---|---|---|---|
| PERCPERC | Loại PP-type | 20.5–22%20.5–22% | −0.34 đến −0.35%/°C−0.34 to −0.35%/°C | Thế hệ cũOlder generation |
| TOPConTOPCon | Loại NN-type | 22–23.5%22–23.5% | −0.29 đến −0.30%/°C−0.29 to −0.30%/°C | Phổ biến nhấtMost common |
| HJTHJT | Loại NN-type | 22.5–24%22.5–24% | −0.24 đến −0.26%/°C−0.24 to −0.26%/°C | Chịu nóng tốt nhấtBest heat tolerance |
| Back-contact (IBC, ABC)Back-contact (IBC, ABC) | Loại NN-type | 23.5–gần 25%23.5–near 25% | khoảng −0.26%/°Cabout −0.26%/°C | Hiệu suất cao nhấtHighest efficiency |
Ba điểm bán tấm AIKO back-contact: hiệu suất cao nhất (cùng diện tích mái lắp được nhiều watt hơn), mặt trước đẹp (đen đồng nhất cho mái nhìn thấy) và chịu nóng tốt (hệ số nhiệt ưu việt, hợp khí hậu Việt Nam). Tránh giải thích sai rằng tấm mát chỉ vì ít che bóng.Three selling points for AIKO back-contact: highest efficiency (more watts, same roof), best aesthetics (uniform black front), good heat tolerance (superior temperature coefficient for Vietnam's climate). Avoid saying the panel runs cooler simply because of less shading — that's the wrong mechanism.
Hai tấm pin cùng công suất có thể khác nhau hẳn về hiệu suất, độ bền và cách chịu nóng và khác biệt đó nằm ở công nghệ tế bào bên trong. Tài liệu này giải thích sự khác nhau giữa silic loại N và loại P, rồi đi qua bốn công nghệ tế bào phổ biến từ PERC cũ tới back-contact mới nhất, đủ để chọn đúng công nghệ cho từng nhu cầu.
- Silic loại N bền hơn và chịu nóng tốt hơn loại P, vì nó không bị suy giảm do hiệu ứng ánh sáng kiểu boron-oxy. Hầu hết tấm cao cấp hiện nay đều là loại N.
- Bốn công nghệ tế bào xếp theo thứ hạng hiệu suất là PERC cũ, rồi TOPCon là dòng phổ biến hiện nay, rồi HJT chịu nóng tốt nhất và back-contact như IBC hay ABC cho hiệu suất cao nhất.
- Tấm back-contact đưa toàn bộ điện cực ra mặt sau nên mặt trước không có thanh dẫn che nắng, vừa đẹp vừa thu sáng tốt hơn. Nó cũng chịu nóng tốt nhờ hệ số nhiệt độ ưu việt, không chỉ nhờ ít che bóng.
Silic loại N và loại P
Tế bào quang điện làm từ silic pha tạp chất để dẫn điện và cách pha tạo ra hai loại nền. Loại P pha bo, loại N pha phốt pho. Khác biệt nhỏ này dẫn tới hai hệ quả lớn.
Hệ quả thứ nhất là độ bền. Silic loại P pha bo, khi gặp oxy trong tinh thể, tạo ra các tổ hợp bo-oxy dưới ánh sáng làm tế bào suy giảm vĩnh viễn, gọi là suy giảm do ánh sáng. Silic loại N pha phốt pho không tạo tổ hợp này nên gần như tránh được suy giảm kiểu đó, giữ công suất tốt hơn theo thời gian.
Hệ quả thứ hai là chịu nóng. Loại N có tuổi thọ hạt mang điện dài hơn và ít tái hợp hơn, cho hệ số nhiệt độ tốt hơn, nghĩa là mất ít công suất hơn khi nóng. Đây là lý do tấm loại N hợp với khí hậu nóng như Việt Nam, một điểm nối thẳng sang tài liệu 02-04.
Bốn công nghệ tế bào
Trong họ tấm hiện đại, bốn công nghệ tế bào phổ biến khác nhau ở cách thụ động hóa bề mặt và vị trí điện cực.
PERC là công nghệ loại P thế hệ trước, hiệu suất module khoảng 20.5 tới 22 phần trăm, hệ số nhiệt khoảng âm 0.34 tới âm 0.35 phần trăm mỗi độ và chịu suy giảm do ánh sáng. Đây là dòng đang được thay thế dần.
TOPCon là công nghệ loại N phổ biến nhất hiện nay, thêm một lớp oxit mỏng và một lớp silic đa tinh thể ở mặt sau để giảm tái hợp điện tử. Hiệu suất khoảng 22 tới 23.5 phần trăm, hệ số nhiệt khoảng âm 0.29 tới âm 0.30 phần trăm mỗi độ, suy giảm thấp. Phần lớn tấm JA và Jinko trên thị trường thuộc dòng này.
HJT là công nghệ loại N kết hợp silic tinh thể với màng silic vô định hình, cho hệ số nhiệt tốt nhất khoảng âm 0.24 tới âm 0.26 phần trăm mỗi độ và suy giảm rất thấp, đổi lại giá cao hơn.
Back-contact, gồm IBC và biến thể ABC của AIKO, đưa toàn bộ điện cực ra mặt sau. Hiệu suất module cao nhất hiện nay khoảng 23.5 tới gần 25 phần trăm, hệ số nhiệt khoảng âm 0.26 phần trăm mỗi độ, đổi lại đắt nhất.
| Công nghệ | Hiệu suất module | Hệ số nhiệt | Vị trí |
|---|---|---|---|
| PERC (loại P) | 20.5 - 22% | -0.34 đến -0.35%/°C | Thế hệ cũ |
| TOPCon (loại N) | 22 - 23.5% | -0.29 đến -0.30%/°C | Phổ biến nhất |
| HJT (loại N) | 22.5 - 24% | -0.24 đến -0.26%/°C | Chịu nóng tốt nhất |
| Back-contact IBC, ABC (loại N) | 23.5 - gần 25% | khoảng -0.26%/°C | Hiệu suất cao nhất |
Vì sao back-contact nổi bật
Điểm đặc trưng của back-contact là mặt trước hoàn toàn sạch. Tấm thường có các thanh dẫn busbar chạy ngang mặt trước để gom điện và các thanh này che mất một phần ánh sáng. Back-contact dời toàn bộ busbar và điện cực ra mặt sau, nên mặt trước không còn thanh che, thu được nhiều ánh sáng hơn và trông đen đồng nhất, đẹp hơn cho mái nhìn thấy.
Cần nói chính xác về chuyện chịu nóng. Bản infographic gốc viết rằng ít che bóng dẫn tới hiệu suất cao hơn rồi dẫn tới nhiệt độ thấp hơn như một chuỗi nhân quả trực tiếp. Thực tế, tấm back-contact mát hơn chủ yếu nhờ hệ số nhiệt độ ưu việt khoảng âm 0.26 phần trăm mỗi độ, không phải vì ít che bóng. Hai chuyện này độc lập và nói đúng giúp tránh hiểu sai cơ chế.
Khi khách hỏi vì sao tấm AIKO back-contact đắt hơn tấm thường, ba điểm bán đúng là hiệu suất cao nhất nên cùng diện tích mái lắp được nhiều watt hơn, mặt trước đen đồng nhất đẹp cho nhà nhìn thấy mái và chịu nóng tốt nên hợp khí hậu Việt Nam. Tránh nói tấm mát hơn chỉ vì ít che bóng, vì đó là cách giải thích sai cơ chế.
English summary
A panel’s cell technology decides its efficiency, durability, and heat behavior. N-type silicon (phosphorus-doped) avoids the boron-oxygen light-induced degradation of P-type and has a better temperature coefficient. Four technologies rank from older PERC, to mainstream TOPCon, to heat-tolerant HJT, to highest-efficiency back-contact (IBC/ABC). Back-contact moves all electrodes to the rear so the front has no shading busbars, and it runs cooler mainly because of a superior temperature coefficient, not simply less shading.
| English | Tiếng Việt |
|---|---|
| N-type / P-type silicon | Silic loại N / loại P |
| Light-induced degradation | Suy giảm do ánh sáng |
| Temperature coefficient | Hệ số nhiệt độ |
| Back-contact cell | Tế bào tiếp xúc sau |
| Busbar | Thanh dẫn điện |
Silic loại N tránh suy giảm bo-oxy theo Solar N Plus và nghiên cứu Schmidt 2020 trên Wiley. Đặc trưng PERC, TOPCon, HJT, back-contact và các dải hiệu suất cùng hệ số nhiệt theo SurgePV và Clean Energy Reviews, với back-contact module thương mại đạt 24.8 tới 25.4 phần trăm theo Clean Energy Reviews. Hệ số nhiệt ABC khoảng âm 0.26 phần trăm mỗi độ theo Raylyst và AIKO. N-type chiếm khoảng 66 phần trăm thị phần 2024 theo InfoLink và ITRPV. Đính chính chuỗi nhân quả nhiệt độ theo phát hiện kiểm chứng và FuturaSun.